آریا بانو - مهر / سرطان پروستات در مراحل اولیه اغلب بی‌علامت است، اما تشخیص به موقع، شانس درمان موفق این نوع از سرطان مردان را افزایش می‌دهد.
سیدامیر آل داوود، متخصص رادیوانکولوژی با تأکید بر اهمیت آگاهی مردان از سرطان پروستات، گفت: این بیماری در مراحل ابتدایی اغلب بدون علامت مشخص بروز می‌کند، اما شناسایی زودهنگام آن می‌تواند شانس درمان موفق و حفظ کیفیت زندگی بیماران را به میزان قابل‌توجهی افزایش دهد.
وی با اشاره به ویژگی‌های بالینی سرطان پروستات، اظهار کرد: سرطان پروستات از شایع‌ترین بدخیمی‌ها در مردان است و در مراحل اولیه معمولاً علامت واضح یا درد مشخصی ایجاد نمی‌کند. ازاین‌رو، نبود درد و نشانه‌های محسوس نباید به‌منزله سلامت کامل تلقی شود و مراجعه به‌موقع برای ارزیابی‌های پزشکی اهمیت زیادی دارد.
آل داوود افزود: شناسایی بیماری پیش از گسترش آن به خارج از بافت پروستات، نقش مهمی در افزایش احتمال درمان موفق و بهبودی بیمار دارد و می‌تواند چشم‌انداز درمان و کیفیت زندگی او را بهبود بخشد.
وی در پاسخ به این پرسش آیا سرطان پروستات در سنین پایین نیز بروز می‌کند، گفت: شیوع سرطان پروستات عمدتاً از دهه ششم و هفتم زندگی به بعد افزایش می‌یابد، اما بروز این بیماری در سنین پایین‌تر و حتی زیر ۵۰ سال نیز امکان‌پذیر است.
آل‌داوود خاطرنشان کرد: در برخی موارد ابتلا در سنین پایین‌تر، زمینه‌های ژنتیکی و ارثی، از جمله جهش‌های ژنی یا سابقه ابتلا در بستگان درجه‌یک مانند پدر و برادر، نقش پررنگ‌تری دارند و ممکن است بیماری با سرعت رشد بیشتری همراه باشد.
وی ادامه داد: افرادی که در بستگان درجه‌یک خود سابقه سرطان پروستات یا سرطان پستان دارند، لازم است درباره زمان آغاز و فواصل بررسی‌های دوره‌ای با پزشک مشورت کنند؛ در این گروه، ارزیابی‌ها ممکن است از سنین ۴۰ تا ۴۵ سالگی ضرورت پیدا کند.
علائم هشداردهنده سرطان پروستات را بشناسید
این متخصص رادیوانکولوژی، با اشاره به نشانه‌های احتمالی این بیماری گفت: با پیشرفت سرطان یا بزرگ شدن توده، ممکن است علائمی در دستگاه ادراری یا سایر بخش‌های بدن بروز کند که نباید نادیده گرفته شوند.
وی، تکرر ادرار به ویژه در طول شب، کاهش فشار و قدرت جریان ادرار، احساس تخلیه ناقص مثانه، سوزش یا درد هنگام دفع ادرار، مشاهده خون در ادرار یا مایع منی و دردهای پایدار در نواحی کمر، لگن و بالای ران‌ها را از جمله علائم نیازمند بررسی پزشکی برشمرد.
آل‌داوود تأکید کرد: بروز این نشانه‌ها لزوماً به معنای ابتلا به سرطان پروستات نیست، اما بررسی علت آن‌ها توسط پزشک ضروری است و نباید به دلیل خفیف بودن یا نسبت دادن علائم به افزایش سن، مراجعه را به تأخیر انداخت.
درمان سرطان پروستات با توجه به مرحله بیماری انتخاب می‌شود
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره روش‌های درمانی این بیماری اظهار کرد: انتخاب روش درمان به مرحله سرطان، ویژگی‌های تومور و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. در مراحل اولیه، جراحی رادیکال پروستاتکتومی یا روش‌های نوین پرتودرمانی می‌توانند نتایج درمانی مطلوبی داشته باشند و در صورت نیاز نیز درمان‌های دارویی و هورمونی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
وی با تأکید بر اهمیت مراقبت‌های پس از درمان افزود: پیگیری منظم وضعیت بیمار، انجام آزمایش‌های دوره‌ای PSA، تمرینات تقویت عضلات کف لگن در صورت توصیه پزشک و توجه به سلامت روان، از بخش‌های مهم مراقبت و پایش پس از درمان به شمار می‌روند.
غربالگری و اصلاح سبک زندگی؛ دو گام مهم در مراقبت از سلامت پروستات
آل‌داوود با تأکید بر ضرورت نهادینه‌سازی فرهنگ خودمراقبتی در میان مردان گفت: مردان بدون علامت از سن ۵۰ سالگی باید درباره انجام ارزیابی‌های دوره‌ای پروستات، شامل آزمایش PSA خون و معاینه بالینی، با پزشک مشورت کنند. در افراد دارای سابقه خانوادگی ابتلا، بررسی‌ها ممکن است از سنین ۴۰ تا۴۵ سالگی آغاز شود.
وی با اشاره به نقش تغذیه سالم در حفظ سلامت عمومی و پروستات افزود: مصرف متعادل سبزیجات تازه، گوجه‌فرنگی پخته که حاوی لیکوپن است، سبزیجات خانواده کلم، دانه‌ها و مغزها و در مقابل، محدود کردن مصرف گوشت قرمز، چربی‌های اشباع، قندهای ساده و غذاهای فرآوری‌شده، از توصیه‌های تغذیه‌ای در این زمینه است.
این متخصص رادیوانکولوژی، اضافه‌وزن و چاقی، به‌ویژه چاقی شکمی، را از عوامل نامطلوب برای سلامت متابولیک و هورمونی بدن دانست و بر اهمیت فعالیت بدنی منظم تأکید کرد. به گفته وی، دست‌کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت ورزشی با شدت متوسط در هفته، در کنار حفظ وزن مناسب، می‌تواند به ارتقای سلامت و کاهش خطر ابتلا به برخی بیماری‌های مزمن کمک کند.
وی همچنین با اشاره به پیامدهای مصرف دخانیات اظهار کرد: استعمال سیگار و قلیان علاوه بر افزایش خطر ابتلا به انواع سرطان‌ها، با برخی انواع پرخطرتر سرطان پروستات نیز ارتباط دارد؛ بنابراین پرهیز از مصرف دخانیات از اصول مهم خودمراقبتی در مردان است.
این متخصص رادیوانکولوژی در پایان تأکید کرد: مردان نباید تغییرات در الگوی دفع ادرار یا مشکلات به ظاهر جزئی را صرفاً به افزایش سن نسبت دهند. توجه به تغییرات بدن، آگاهی از عوامل خطر و مشورت به‌موقع با پزشک، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام بیماری و بهره‌مندی از درمان مؤثر دارد.