آریا بانو - آخرین خبر / دو پسر ۱۵ و ۱۲ ساله دارم که بخش زیادی از طول روز را با هم پلی استیشن بازی میکنند؛ اما آنقدر بازی برایشان جدی است که فریاد میزنند، کری میخوانند و گاهی زمان هم از دستشان خارج میشود. آیا این رفتارها نگران کننده است؟
آنچه توصیف میکنید در بسیاری از خانوادههای دارای نوجوان کاملاً شایع است و لزوماً نشانه مشکل جدی نیست. اما «بیاهمیت» هم نیست و نیاز به هدایت آگاهانه دارد.
آیا فریاد زدن و کریخوانی نگرانکننده است؟
در سنین ۱۲ تا ۱۵ سال، مغز بهویژه بخشهای هیجانی (سیستم پاداش و هیجان) فعالتر از بخشهای تنظیمکننده رفتار است. بازیهای رقابتی مثل پلیاستیشن دقیقاً همین مدارها را تحریک میکنند. فریاد، شوخیهای تند و کریخوانی اغلب راهی برای تخلیه هیجان، تجربه رقابت و ساخت هویت مردانه است. تا زمانی که: به توهین، تحقیر یا آسیب فیزیکی نرسد، بعد از بازی بتوانند آرام شوند، روابطشان بعد از بازی هم سالم باشد. در آن صورت میتوان رفتار جوگیرانه را در محدوده «طبیعی اما نیازمند مدیریت» دانست، نه خطرناک.
کِی باید نگران شد؟
بازار ![]()
چند علامت هشدار که نیاز به مداخله جدیتر دارد: از دست رفتن خواب، درس یا روابط خانوادگی، ناتوانی در قطع بازی (حتی با تذکر مکرر)، پرخاشگری مداوم بعد از بازی، حذف کامل فعالیتهای دیگر (ورزش، دوست، گفتوگو) اگر چند مورد از اینها همزمان دیده میشود، بهتر است قوانین بازبینی شوند.
چه کارهایی واقعاً کمک میکند؟
قانونگذاری شفاف| زمان بازی، نوع بازی و ساعت پایان مشخص باشد؛ وسط بازی قانون عوض نشود.
قانون صدا| هیجان آزاد است، فریاد نه. این خط قرمز ساده اما مؤثر است.
پایان آگاهانه| ۱۰ دقیقه مانده به پایان زمان بازی هشدار بدهید تا مغز فرصت خروج داشته باشد.
جایگزین جذاب| اگر بعد از بازی خلأ باشد، مقاومت بیشتر میشود؛ ورزش، بازی رومیزی یا حتی یک مسئولیت مشترک خانوادگی کمککننده است.
خلاصه مسئله اصلی «بازی کردن» نیست؛ یاد گرفتن تنظیم هیجان، مرز، و زمان است. شما با حضور آگاهانه و نه سختگیری هیجانی، میتوانید این تجربه را به فرصتی تربیتی تبدیل کنید، نه میدان جنگ خانوادگی.