آریا بانو - یک کارشناس حوزه اجتماعی با تشریح ابعاد مختلف پویش مردمی «جان‌فدا» آن را نمادی از ایثار، همبستگی ملی و هوشمندی جامعه در برابر جنگ نرم دشمن توصیف کرد.
محسن کلانتری، کارشناس حوزه اجتماعی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به تحول ماهیت جنگ‌ها در دنیای امروز اظهار داشت: پیش از این، عملیات‌ها به صورت فیزیکی و با درگیری نیروهای نظامی انجام می‌شد و کمک‌های مردمی نیز در همان چارچوب صورت می‌گرفت، اما جنگ‌های مدرن، سلاح جدیدی را وارد عرصه کرده‌اند که همان «سلاح رسانه» و عملیات روانی است.
وی افزود: اگرچه عملیات روانی پیش از این نیز وجود داشت، اما امروزه با گسترش فضای مجازی و پلتفرم‌های گوناگون مانند توییتر، تلگرام و واتساپ، دشمن با استفاده از «روایت‌سازی جعلی» به دنبال تغییر ادراک و باورهای ملی و مذهبی مخاطبان است. این سلاح جدید با «مهندسی شناختی» شرایطی را به وجود می‌آورد که دوگانگی و چندقطبی را در جامعه ترویج می‌کند.
این کارشناس حوزه اجتماعی تصریح کرد: در چنین شرایطی، مردم سلحشور ایران با الگوگیری از شهادت امام شهید و رهبر عزیزشان، حرکت عظیمی را رقم زدند که نتیجه آن شکل‌گیری پویشی مردمی تحت عنوان «جان‌فدا» بود.
ماهیت «جان‌فدا»؛ جنبشی فراتر از یک سازمان
وی در پاسخ به این پرسش که ماهیت اصلی این پویش چیست و چه تفاوتی با دیگر حرکت‌های مردمی دارد، گفت: «جان‌فدا» یک جنبش اجتماعی و پویشی برخاسته از خود مردم است که از سوی هیچ نهادی سازماندهی نشده و از پیش برای آن شاخ و برگ تعریف نشده بود. این حرکت به صورت خودجوش شکل گرفت و حتی برای کسانی که در آن ثبت‌نام کردند نیز تجربه‌ای جدید بود.
این کارشناس افزود: واژه «جان‌فدا» اوج ایثارگری انسان را نشان می‌دهد؛ آن هم در برابر دشمنی که بی‌رحم، کودک‌کش و بی‌اعتنا به هیچ‌یک از عرف‌های بین‌المللی و ارزش‌های الهی نیست. مردم ما با محوریت باورهای مذهبی، ملی و هویت اجتماعی خود، و با تکیه بر مفاهیم قرآنی، سیره پیامبر و ائمه معصومین (ع) و تمدن چند هزار ساله ایرانی، این همبستگی را به عنوان «امت اسلامی» شکل دادند و در نهایت توانستند هویت اجتماعی جدیدی را به نام پویش «جان‌فدا» خلق کنند.
پیام حضور میلیونی؛ انسجام داخلی و بازدارندگی خارجی
وی با اشاره به گستردگی مشارکت مردمی در این پویش خاطرنشان کرد: حدود ۳۱ میلیون نفر در این جنبش داوطلب شده‌اند و ترکیب جنسیتی آن نیز شامل مردان و زنان است؛ به گونه‌ای که ۶۵ درصد شرکت‌کنندگان را مردان و ۳۵ درصد را زنان تشکیل می‌دهند. در جامعه اسلامی، حضور زنان در فعالیت‌های اجتماعی و جنبشی همواره مورد توجه بوده و در برخی میادین، حضور بانوان حتی بیش از مردان است.
این کارشناس حوزه اجتماعی ادامه داد: ۵۰ درصد شرکت‌کنندگان دارای تحصیلات دانشگاهی و در بازه سنی ۲۰ تا ۴۵ سال هستند، هرچند ثبت‌نام‌کنندگان از ۱۲ تا ۷۰ سال نیز در این پویش دیده می‌شوند. این ترکیب نشان می‌دهد که قشر جوان بیشترین سهم را در این جنبش دارند و این خود پیامی روشن دارد: ملت ایران زنده، پویا و در برابر هر تهدیدی واکنش‌گر است.
وی تأکید کرد: این پویش برای داخل، انسجام و وحدت ملی به ارمغان آورده و برای دشمنان این کشور، یک تهدید بالقوه محسوب می‌شود.
تأثیر پیام رهبر معظم انقلاب بر هویت‌بخشی به پویش
این کارشناس با اشاره به پیام رهبر معظم انقلاب در هفته دفاع مقدس که به پویش «جان‌فدا» اشاره داشتند، گفت: این پیام قوت قلبی برای پویش بود و به آن هویت بخشید. مردم فهمیدند که رهبر انقلاب نیز به این حرکت علاقه‌مند و توجه دارند و همین امر باعث شد باور ملی و مذهبی آنان تقویت شود و دریابند که این جنبش می‌تواند جایگاهی معنوی، ملی و مذهبی داشته باشد.
وی افزود: مسئولان کشور نیز با درک جایگاه این پویش، وظایفی را برای خود تعریف کرده‌اند و ارکان نظام از جمله قوه مقننه، مجریه، قضاییه و نیروهای مسلح در حال فعالیت برای شکل‌دهی ملی به این جنبش هستند.
آموزش و ظرفیت‌های جدید دفاعی
این کارشناس حوزه اجتماعی در خصوص آموزش داوطلبان این پویش اظهار داشت: آموزش‌ها بر عهده جمعیت هلال احمر، نیروهای مسلح شامل سپاه، ارتش و فراجا و سازمان‌های مرتبط مانند بسیج است. سازماندهی این جنبش با معاونت آموزش سازمان بسیج صورت می‌گیرد و اجرای آموزش‌ها نیز توسط همان نیروهایی انجام می‌شود که بر اساس تخصص و توانایی داوطلبان، آنان را سازماندهی می‌کنند.
این کارشناس در پایان تأکید کرد: پویش «جان‌فدا» توانسته است ضمن تقویت هویت ملی و مذهبی، ظرفیت‌های جدیدی را به بدنه دفاعی کشور اضافه کند و الگویی نوین از مشارکت مردمی در عرصه‌های دفاعی و اجتماعی ارائه دهد.