پدرِ دختر، مادرِ پسر؛ والدین روزهای بلوغ

آریا بانو - خراسان /بلوغ، فصل تغییرات جسمی و عاطفی است؛ والدین چگونه می‌توانند در این مسیر، هم راهنما باشند و هم پناه امن؟
شاید برای بسیاری از ما این پرسش پیش آمده باشد که در دوران پرتلاطم بلوغ، آیا پدر حق دارد با دخترش از تغییرات بدنی و عاطفی سخن بگوید؟ یا مادر می‌تواند با پسرش درباره احساسات جدید و نیازهای روانی‌اش حرف بزند؟ پاسخ من به عنوان یک روان‎شناس، «حتماً و ضرورتاً» است. اما این «حتماً»، ظرافت‌ها و اصولی دارد که اگر رعایت نشود، نه تنها مفید نیست، بلکه می‌تواند آسیب‌زا باشد. در مطلب امروز می‌خواهیم از همان ظرافت‌ها بگوییم.
​​​​​​​
پدر اولین مرد زندگی دختر
دختران در دوران بلوغ، بیش از هر زمان دیگری به تأیید و حمایت پدر نیاز دارند. پدر، به عنوان اولین مردی که دختر در زندگی می‌شناسد، الگویی است که تصویر او از مردان و روابط آینده‌اش با جنس مخالف را برای تمام عمر شکل می‌دهد. پدر باید با دخترش درباره احترام به خود، حریم‌های شخصی، ارزشمندی ذاتی و این‎که «دختر بودن» یک افتخار است، گفت‌وگو کند. اما این گفت‌وگو نباید مستقیم و خشک باشد. پدر می‌تواند با گفتن جمله‌ای ساده مثل «وقتی می‌بینم چطور با دیگران مهربانی، به بزرگی و بلوغ فکری‌ات افتخار می‌کنم»، دریچه‌ای از اعتماد به نفس را در وجود دخترش بگشاید.
الگوی عزت نفس دخترت باش
نکته مهم این است که پدر نباید وارد جزئیات صرفاً فیزیولوژیک شود؛ این وظیفه مادر است. اما نقش پدر، تأیید عاطفی و ایجاد امنیت روانی است. وقتی پدر با دخترش در این مورد با احترام و متانت صحبت می‌کند، در واقع به او می‌آموزد که در آینده نیز باید از مردی که انتخاب می‌کند، همین میزان احترام و درک را طلب کند. پدرِ همراه، دختری قاطع و عزتمند پرورش می‌دهد.
مادر؛ پناه امن پسر
از سوی دیگر، مادر در دوران بلوغ پسر، نقشی کلیدی دارد. پسر نوجوان که این روزها با هورمون‌های توفانی و احساسات جدید و گاه ترسناکی دست‌وپنجه نرم می‌کند، بیش از هر چیز به یک پناهگاه امن عاطفی نیاز دارد. و این پناهگاه، در بسیاری از موارد، مادر است. مادری که بتواند بدون شرم‌، با پسرش درباره تغییرات صدایش، رویاهای جدید و نگرانی‌هایش صحبت کند، در واقع دارد به او می‌آموزد که زنان، موجوداتی قابل اعتماد هستند، نه موجوداتی ترسناک یا دست‌نیافتنی. بسیاری از پسران نوجوان، به دلیل فشارهای اجتماعی، نمی‌توانند احساساتشان را بروز دهند. آن‎ها یاد گرفته‌اند که «مرد که گریه نمی‌کند» یا «مرد باید قوی باشد». این‎جا نقش مادر، شکستن این کلیشه‌های سمی است. مادر می‌تواند به پسرش بگوید: «پسرم، عصبانیت یا ناراحتی ،جزئی از انسان بودن است. تو می‌توانی هر احساسی داری با من در میان بگذاری و من تو را قضاوت نمی‌کنم.» این جمله، برای پسری که درگیر توفان هویت و بلوغ است، مانند یک لنگر آرام‌بخش عمل می‌کند. مادر نباید وارد جزئیات فیزیولوژیک خاص پسرش شود؛ این نقش را پدر ایفا می‌کند. اما مادر باید حضور داشته باشد، بپذیرد، گوش دهد و با لبخند و نگاه محبت‌آمیز، تغییرات پسرش را تأیید کند.
یک تیم دونفره
پس اصل ماجرا این است: یک تیم دونفره. والد همجنس (مادر برای دختر، پدر برای پسر) متولی توضیح جزئیات فیزیولوژیک، تغییرات بدنی و بهداشت فردی است. اما والد غیرهمجنس (پدر برای دختر، مادر برای پسر) متولی تأیید، حمایت عاطفی، ایجاد امنیت روانی و پرورش عزت نفس است. این دو نقش مکمل یکدیگرند و اگر یکی غایب باشد، تصویر نوجوان از خودش و از جنس مخالف، ناقص خواهد ماند.
حریم را با سکوت اشتباه نگیریم
بعضی والدین فکر می‌کنند اگر پدر با دخترش درباره بلوغ صحبت کند، «حریم‌ها» شکسته می‌شود. یا اگر مادر با پسرش در این باره حرف بزند، او را «زن‌نما» می‌کند. این باورها، نه تنها علمی نیستند، بلکه ریشه در ترس‌ها و تابوهای بی‌اساس دارند. نوجوان امروز، باهوش‌تر و آگاه‌تر از آن است که با سکوتِ والدین، قانع شود. او اطلاعاتش را از جایی می‌گیرد که شاید شما دوست نداشته باشید. پس بهترین دفاع، حمله نیست؛ بهترین دفاع، حضور آگاهانه، صمیمی و بی‌ریاست. پدرها، از دختران نوجوانتان نترسید. آن‎ها به حضور گرم و کلام تأییدآمیز شما نیاز دارند. مادرها، پسران نوجوانتان را در آغوش بگیرید و به آن‎ها بیاموزید که قدرت، در پنهان کردن احساسات نیست، در مدیریت هوشمندانه آن‎هاست. خانه شما باید جایی باشد که نوجوان در آن احساس امنیت کامل دارد تا بتواند از دل این توفان، سالم و سربلند عبور کند. بلوغِ خوب، محصول خانواده‌ای است که در آن، پدر و مادر هر دو، در کنار هم و مکمل هم، سفری بی‌نظیر را رقم می‌زنند.