آریا بانو - خراسان / از نیاز به دیدهشدن تا آسیب به اعتماد؛ نگاهی روانشناختی به شوخیهای ظاهراً بیضرر مردان در جمع
این روزها در بسیاری از محافل دوستانه و مهمانیهای خانوادگی، شاهد تکرار یک لطیفه تکراری از سوی برخی آقایان هستیم؛ جملهای که با خنده و شوخی مطرح می شود: «میخوام یه زن دیگه هم بگیرم»، «حواسم به تو هست، نگران نباش» یا «اگه سرت شلوغه، من یک نیروی کمکی برات بگیرم!»
این شوخی، تکراریترین تراژدی پنهان فرهنگ مهمانیهای ماست؛ جاییکه برخی مردان، برای چند دقیقه خودنمایی در جمع، گویی چکهایی به نام «بی احترامی به همسر» را نقد میکنند و فکر میکنند این یک شوخی است. اما اجازه بدهید صریح بگویم: این شوخی نیست؛ این یک اعلام خطر روانی با پوشش خنده است.
۱ راز پنهان این شوخی
هر رفتاری، حتی شوخی، نمایانگر یک نیاز پنهان است. مردی که مجبور است برای گرفتن تأیید دیگران، از تهدید به خیانت یا چندهمسری به عنوان «جوک» استفاده کند، در واقع با صدای بلند فریاد می زند: «به من نگاه کنید! من هنوز مرد میدان هستم!» اما چه کسی نیاز به این همه اثبات دارد؟
کسی که از عمق وجود، احساس پوچی و ناکارآمدی دارد. این نوع طنز، «ابراز ضعف از راه زورگویی کلامی» است. او به جای اینکه با موفقیت یا منش خود بدرخشد، با پایین کشیدن اعتبار همسرش، سعی در بالا بردن خودش دارد. این یعنی ورشکستگی عاطفی یک مرد، او پیش از آنکه زن دوم بگیرد، حیثیت خود را از دست داده است.
۲ تأثیر این شوخی روی روان زن
شاید باور نکنید، اما شنیدن همین یک جمله در جمع، معادل یک «خیانت عاطفی کوچک» در ذهن زن است. مغز زنان، این تهدید را نه به عنوان طنز که به عنوان یک «شکاف امنیتی» ثبت میکند. از آن شب به بعد، هر دیر رسیدن همسر، هر زنگ گوشی او و هر لبخندی که به موبایلش میزند، در ذهن او تبدیل به یک مدرک جرم میشود.
زنانی که به طور مکرر مورد چنین «شوخیهای تحقیرآمیز» قرار میگیرند، همیشه در حالت آماده باش و استرس به سر میبرند. نتیجهاش چیست؟ کاهش میل جنسی، پرخاشگریهای بی موقع، یا افسردگیِ خاموش. جالب اینجاست که خود مرد، بعداً از سردی رابطه یا عصبانیت همسرش شاکی میشود، غافل از اینکه خودش با دستان خودش، ضامن این بمب ساعتی را کشیده است.
۳ دیگر سکوت نکنید
به خانم هایی که چشم به این مطلب دارند، میگویم: دیگر لبخند مصلحتی و دندان قروچه را کنار بگذارید. وقت آن است که بازی را عوض کنید.
راهکار اول| شوخی را با یک شوک بزرگ تر(در جمع) خنثی کنید. بهترین پاسخ در حضور دیگران، استفاده از تکنیک «بازگرداندن شوخی به خود فرد» با لحنی خونسرد و توأم با لبخند است. به جای اینکه بگویید «چقدر بی مزه است»، میتوانید بگویید: «عزیزم، این شوخی رو هفته پیش هم گفتی و خودت هم خنده ت نگرفت!» این جمله، توپ را در زمین او انداخته و بدون اینکه شما را عصبانی یا شاکی نشان دهد، خط قرمز شما را به جمع منتقل میکند.
راهکار دوم| تذکر بدون تماشاگر (در خلوت، با مشت گره کرده اما لبخند بر لب):
هرگز این موضوع را در خلوت با یک خنده ساده نادیده نگیرید. صبح روز بعد یا زمانی که هر دو آرام هستید، با لحنی قاطع اما غیرمتهمکننده بگویید: «از شوخ طبعی تو لذت میبرم، اما تکرار شوخی با موضوع خیانت یا چند همسری برای من آزاردهنده است و حس بیاحترامی به من دست میدهد. از تو میخواهم این واژهها را حتی به شوخی هم تکرار نکنی، چون به رابطه ما لطمه میزند.» این جمله، یک «مرز مشخص» ایجاد میکند.
پیگیری رفتار، نه فقط کلمات| اگر او پس از این تذکر، باز هم این شوخی را تکرار کرد، این دیگر یک شوخی نیست، یک آزمون است. در آن مرحله، حضور در جلسات مشاوره زوج درمانی نه یک انتخاب که یک ضرورت است. اگر او مخالفت کرد، شما به تنهایی نزد روان شناس بروید تا راهکارهای حفظ عزت نفس و مدیریت این رابطه را بیاموزید.
مردانگی به تحقیر همسر نیست
تعریف یک مرد موفق، به پول یا ماشین او نیست، به نجابت و شیوه برخورد او با همسرش در جمع است. مرد واقعاً قدرتمند، آنقدر شخصیت دارد که برای دیده شدن، نیاز به تحقیر کسی نداشته باشد. او میداند که زن، امانت است، نه کالایی برای شوخی. هر خندهای که با اشکهای پنهان همسرتان همراه باشد، یک ضربه به ستون خانه است. خانه را با خندههای مشترک بسازید، نه با فریادهای پنهان.