آریا بانو - ایرنا / پژوهشگران با بررسی پرونده پزشکی بیش از ۲۷ هزار نفر دریافتند که مصرف داروهای پرطرفدار جیاِلپی- وان/ GLP-1 مانند اوزمپیک و مونجارو برای کاهش سریع وزن و لاغری با افزایش خطر ریزش مو (آلوپسی) مرتبط است.
بر اساس این پژوهش، خطر کلی اندک است، اما این یافتهها قویترین شواهد را تاکنون برای توجه بیشتر به این عارضه جانبی احتمالی فراهم میکند.
یک مطالعه بزرگ روی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ نشان داده است که مصرف داروهای پرطرفدار جیاِلپی- وان/ GLP-1 مانند اوزمپیک (Ozempic) و مونجارو (Mounjaro) ممکن است با افزایش خطر ریزش مو (آلوپسی) همراه باشد. این یافتهها که در مجله معتبر بیاِمجِی/ The BMJ منتشر شده، قویترین شواهد را تاکنون برای ارتباط بین این داروها و ریزش مو فراهم میکند، هرچند محققان تأکید دارند که این داروها بهطور قطعی باعث ریزش مو نمیشوند.
پژوهشگران با استفاده از پرونده الکترونیک سامانه سلامت دانشگاه پنسیلوانیا، دادههای بیش از ۲۷ هزار بزرگسال مبتلا به دیابت نوع ۲ را که بین ژانویه ۲۰۱۹ تا سپتامبر ۲۰۲۴ میلادی درمان خود را آغاز کرده بودند، بررسی کردند.
آنها سه گروه از داروها را مقایسه کردند: گیرندههای جیاِلپی- وان (مانند اوزمپیک و مونجارو)، مهارکنندههای اسجیاِلتی- تو/ SGLT-2 (داروهای دیابت که از طریق کلیه قندخون را کاهش میدهند) و مهارکنندههای دیپیپی- فور/ DPP-4 (داروهای دیابت که ترشح انسولین را افزایش میدهند).
شواهدی درباره ارتباط ریزش مو
پس از تعدیل عوامل مختلف مانند سن، جنسیت، شاخص توده بدنی و بیماریهای زمینهای، نتایج نشان داد که مصرفکنندگان داروهای جیاِلپی- وان در مقایسه با مصرفکنندگان مهارکنندههای اسجیاِلتی- تو، ۳۷ درصد بیشتر در معرض خطر ریزش مو بودند.
همچنین در مقایسه با مهارکنندههای دیپیپی- فور، این خطر ۶۸ درصد بیشتر بود؛ به عبارت دیگر، میزان بروز ریزش مو در مصرفکنندگان حدود ۷ مورد در هر هزار نفر در سال بود، در حالی که این میزان در گروه اسجیاِلتی- تو حدود ۵ و در گروه دیپیپی- فور حدود ۴ مورد بود. اگرچه خطر کلی (ریسک مطلق) پایین است، اما افزایش خطر نسبی در مقایسه با سایر داروها چشمگیر است.
چرا کاهش وزن سریع ممکن است به ریزش مو منجر شود؟
پژوهشگران هنوز مطمئن نیستند که خود داروها مستقیماً به ریشه مو آسیب میزنند یا اینکه کاهش وزن سریع که از عوارض این داروهاست، عامل اصلی ریزش مو محسوب میشود.
کاهش وزن شدید و سریع میتواند بسیاری از موها را زودتر از موعد وارد مرحله استراحت کند. چند ماه بعد، همین موها شروع به ریزش میکنند. این اتفاق معمولاً موقتی است، اما برای بسیاری از افراد نگرانکننده است، بهویژه اینکه ممکن است ارتباط آن را با کاهش وزن یا تغذیه متوجه نشوند.
همچنین کاهش وزن سریع میتواند باعث کمبود مواد معدنی مهمی مانند آهن و روی شود که هر دو برای رشد سالم مو ضروری هستند. تغییرات هورمونی و سوختوساز بدن هم ممکن است در این فرایند نقش داشته باشند، هرچند پژوهشگران میگویند برای روشن شدن این موضوع به تحقیقات بیشتری نیاز است.
محدودیتهای مهم مطالعه
پژوهشگران تأکید دارند که این یافتهها ثابت نمیکند داروها مستقیماً باعث ریزش مو میشوند؛ بلکه فقط یک ارتباط را نشان داده است. همچنین مشخص نیست که ریزش مو چقدر شدید بوده و آیا پس از قطع دارو، موها دوباره رشد میکنند یا نه. با این حال، مطالعه از دادههای باکیفیت و جمعیت بزرگی استفاده کرده و یافتهها مطمئن به نظر میرسد. پژوهشگران در پایان تأکید میکنند که خطر کلی پایین است و بیماران باید با پزشک خود مشورت کنند.