آریا بانو - مطالعه جدید دانشگاه UCL نشان میدهد دغدغههای مالی مداوم و فقر میتواند موجب پیری زودرس مغز و افزایش چشمگیر خطر ابتلا به آلزایمر شود.
آیا نگرانی مداوم درباره اجارهخانه، قبض و هزینههای زندگی میتواند ساختار فیزیکی مغز شما را تغییر دهد؟ پژوهش جدید دانشمندان دانشگاه کالج لندن به این پرسش پاسخ مثبت میدهد. طبق این مطالعه گسترده و چنددههای، استرس و مشکلات مالی مداوم در دوران جوانی و میانسالی، روند پیری مغز را سرعت میبخشد و خطر ابتلا به زوال عقل و بیماری آلزایمر را در سنین بالاتر افزایش میدهد.
محققان دریافتند پیری مغز و زوال عقل فقط یک مسئله پزشکی محض نیست، بلکه عمیقاً به شرایط اجتماعی و اقتصادی وابسته است که مهار آن به حمایت همهجانبه از اقشار کمدرآمد نیاز دارد.
تأثیر دغدغه مالی و فقر بر پیری مغز
محققان دانشگاه UCL برای دستیابی به نتایج دقیق، دادههای ۲,۷۵۹ شرکتکننده را در بریتانیا تحلیل کردند. این افراد بخشی از مطالعه ملی سلامت و توسعه MRC در سال ۱۹۴۶ بریتانیا بودند؛ پروژهای ارزشمند که شرکتکنندگان آن امسال هشتادسالگی خود را جشن گرفتند.
پژوهشگران میزان درآمد خانوار این افراد را در سه مقطع سنی مهم یعنی ۲۶، ۴۳ و ۵۳ سالگی ثبت کردند. افرادی که حداقل در دو مقطع از این سه مقطع سنی در گروه ۲۰ درصد پایین جامعه از نظر درآمدی قرار داشتند، به عنوان افراد دارای «درآمد پایین مداوم» طبقهبندی شدند (حدود ۱۶ درصد یا ۱ نفر از هر ۶ شرکتکننده).
همچنین دشواریهای مالی مانند چالش در اداره زندگی با درآمد موجود یا مشکل در پرداخت قبوض بین سنین ۳۶ تا ۵۳ سالگی سنجیده شد. ۱۲ درصد از شرکتکنندگان (۱ نفر از هر ۸ نفر) سختیهای مالی مداوم را تجربه کرده بودند.
نتایج آزمونهای شناختی در سن ۵۳ سالگی نشان داد افرادی که در طول دوران جوانی و میانسالی دشواریهای مالی مداوم را تجربه کرده بودند، در آزمونهای حافظه کلامی و سرعت پردازش اطلاعات، عملکرد ضعیفتری ثبت کردند. اما ماجرا به آزمونهای متنی ختم نشد. دانشمندان با بررسی اسکنهای مغزی (MRI) گروهی از این افراد در سنین ۶۹ تا ۷۱ سالگی به شواهد تلختری دست یافتند.
حجم کلی مغز افرادی که فقر مداوم را تجربه کرده بودند بهطور معناداری کاهش یافته بود؛ همچنین حفرههای پر از مایع درون مغز این افراد بزرگتر شده بود که نشانهای مستقیم از تخریب بافتهای عصبی و کاهش سلامت عمومی مغز است.
تحلیلهای دقیقتر پژوهشگران نشان داد که ارتباط میان مشکلات مالی مداوم و افت سلامت مغز در سه گروه زیر به مراتب شدیدتر و ویرانگرتر بوده است:
مردان: مردانی که استرس مالی مداوم داشتهاند، در سن ۵۳ سالگی عملکرد شناختی ضعیفتری نسبت به زنان با وضعیت مشابه داشتند. دانشمندان این موضوع را به دو عامل نسبت میدهند: نخست آنکه مردان متولد ۱۹۴۶ عمدتاً نانآور اصلی خانواده بودهاند و فشار روانی ناشی از تأمین مالی را شدیدتر حس میکردند؛ دوم اینکه مردان تحت فشار مالی بیشتر به رفتارهای پرخطر مانند مصرف دخانیات و الکل روی میآوردند. افراد دارای پیشزمینه کودکی محروم: کسانی که علاوهبر میانسالی، در دوران کودکی نیز در خانوادههای کمدرآمد و محروم رشد کرده بودند. حاملان ژن آلزایمر: افرادی که واریانت ژنتیکی APOE-ε4 (عامل اصلی افزایش خطر ابتلا به آلزایمر) را حمل میکردند، در صورت مواجهه با فقر مزمن، شاهد تسریع شدیدتر آسیبهای مغزی بودند. پژوهشگران چند مسیر زیستی و روانی را برای توضیح نحوه آسیبرسانی فقر به مغز مطرح میکنند: نگرانی مداوم درباره پول، سیستم عصبی را در حالت «آمادهباش برای خطر» نگه میدارد. این استرس مزمن باعث ترشح هورمونهای مخرب و ایجاد التهاب عمومی در بدن میشود؛ التهابی که فرایند پیری سلولهای مغزی را سرعت میبخشد.
همچنین اشتغال ذهنی همیشگی با مسائل مالی و چککردن مداوم هزینهها، بخش زیادی از «پهنای باند» و توان پردازشی مغز را اشغال میکند. این فشار مداوم، ظرفیت مغز را برای سایر تصمیمگیریها و تمرکز کاهش میدهد و به مرور زمان سیستمهای پردازش شناختی را فرسوده میکند.