آریا بانو

آخرين مطالب

درباره معروفی بلخی مقالات

درباره معروفی بلخی
  بزرگنمايي:

آریا بانو - ایرنا /معروفی بلخی یکی از چهره‌های درخشان و ماندگار ادبیات و حوزه شعر در دوره سامانیان به شمار می‌رفت که در شعر عربی و پارسی استاد بوده و غزل‌های لطیفی از خود به یادگار گذاشته است، همچنین در هزل و هجو نیز اشعاری زیبا دارد.
دوره سامانیان یکی از تاثیرگذارترین دوره های ادبی تاریخ ایران به شمار می‌رود، کثرت شعر و تعدّد آثار گویندگان یکی از خصائص عمده و متفاوت این عهد نسبت به سایر برهه های تاریخ ایران است. یکی از مهم ترین دلایل زیاد بودن شاعران و رواج روزافزون شعر در دوره سامانیان را باید تشویق بی‌مانند شاهان نسبت به شعرا و نویسندگان دانست. از دیگر دلایل آن می‌توان به تعقیب فکر استقلال ادبی ایرانیان و دنبال کردن نظر یعقوب بن لیث در این زمینه اشاره کرد.
همچنین شاعران این عهد برای آموختن زبان دری و آگاهی از رموز آن به تحصیل و ممارست بسیار کمتر حاجت داشتند و خلاف سخنورانی بودند که مانند شاعران سده ششم در عراق و آذربایجان و دیگر نواحی برای اطلاع از دقایق زبان پارسی دری به مطالعه و دقت در دیوان های شاعران خراسان و ماوراء النهر نیاز داشتند.
در این دوره بسیاری از آثار و اشعار شاعران طی حمله‌ها و حوادث طبیعی از میان رفته است اما از مضمون و اشارات همین ابیات باقی‌مانده متوجه رفاه و آسایش و جایگاه اجتماعی رفیع شاعران در این عهد می‌شویم. حضور شاعران در دربارها، دریافت جایزه‌ها و صله‌های متعدد از شاهان، حمایت شاهان از شعر فارسی و سفارش تدوین برخی منظومه‌ها از سوی شاهان، نشان از این امر دارد. یکی از چهره‌های تاثیرگذار و ماندگار در حوزه ادبیات و شعر در این دوره معروفی بلخی است که در مورد زندگی نامه و اشعار وی کمتر پرداخته شده است در ادامه به معرفی این شاعر خوش ذوق می‌پردازیم:
زندگی‌نامه
ابو عبد اللّه محمّد بن حسن معروفی بلخی در 325قمری در بلخ دیده به جهان گشود. معاصر و مصاحب رودکی بود و رودکی او را به گرویدن به اهل بیت (ع) سفارش کرد. این شاعر از سرآمد شعرای ایران، رودکی سمرقندی چنین حکایت کرده است:
از رودکی شنیدم استاد شاعران
کاندر جهان به کس مگرو جز به فاطمی.
تالیفات و درون مایه اشعار
معروفی بلخی در سرودن غزل و قصیده و مثنوی مهارت داشت. از آثارش می توان به دیوان وی اشاره کرد. از شعر های او حدود 55 بیت از غزل و قطعه و مفردات به جا مانده است، همچنین از برخی ابیات او چنین برمی آید که هزل و هجو نیز می سروده است. این شاعر و متکلم برجسته در اشعار خود امیر رشید عبد الملک بن نوح از امرای سامانی را مدح گفته است و در شعر عربی و پارسی استاد بوده و غزل های لطیف از خود برجای گذاشته است. مضامین ساده و بکر، توجه به طبیعی بودن تشبیهات، توصیفات طبیعی و منطبق بر عالم خارج، سعی در جستن مطالب تازه و بدیع و متنوع، عدم استعمال اصطلاحات علمی در شعر، خالی بودن شعر از کلمات مشکل عربی و حتی کم بودن لغات عربی، حفظ بسیاری از لغات کهنه لهجه دری، کوتاه بودن اوزان و بحور شعر از مشخصه های شعری بلخی و دیگر شاعران دوره سامانی است. در واقع در شعر فارسی سده چهارم به طور کلی به ندرت می توان اثر یأس و نومیدی یافت. شعر این دوره پر از نشاط روح و غرور ملی و اندیشه حماسی و خوشبینی و آزادمنشی است.
در اشعار وی تعداد لغات عربی را به نسبت محسوسی کمتر و غلبه لغات اصیل پارسی و حتی نفوذ زبان پهلوی را در آن بیشتر می‌بینیم، به طور کلی شاعران و نویسندگان این عهد کمتر تحت نفوذ قواعد دستوری زبان عربی بودند و قواعد زبان پارسی را بیشتر رعایت می‌کردند، برای نمونه کمتر وزن‌های جمع عربی و ترکیب‌های تازی را در متن‌های بلخی می بینیم. مهارت گویندگان و قدرت آنان در تلفیق کلام و بیان مضامین و افکار بدیع و فصاحت خود از مسایل بسیار مهم و قابل توجّه در این عهد است، چنانکه شاعران این دوره همواره سرمشق سخنوران بعدی بوده‌اند.
از اشعار اوست:
این دل مسکین من اسیر هوا شد پیش هزاران هزار گونه بلا شد
جادوکی بند کرد و حیلت بر ما بندش بر ما برفت و حیله روا شد
حکم قشا بود و این ضا به دلم بر محکم از آن شد که یار یارِ قضا شد
هرچه بگویم ز من، نگر که نگیری عقل جدا شد زمن که یار جدا شد.
دوست با قامت چون سرو به من بر بگذشت تازه گشتم چو گل و تازه شد آن مهر قدیم
می بر ساعدش از ساتگنی سایه فکند گفتنی از لاله پشیزیستی بر ماهی شیم
و آن دو زلفین بر آن عارض او گویی راست به گا سوری بر غالیه بفشاند نسیم
گشن و برگشت سیه جعد چو عین اندر عین تاب بر تاب سیه زلف چو جیم اندر جیم
از دیگر اشعار وی می توان به این ابیات اشاره کرد:
این رنج من هرآیینه یک روز بر دهد
ایزد مرا بدان لب ِ تو بر ظفر دهد
میر ِ مرا سه بوسه دهد خوشتر آیدم
بهتر از آنکه میرم و صد بدره زر دهد
گر یک شبی ببینمش اندر کنار ِ خویش
خوشتر از آنکه شاهم، ملک ِ خزر دهد

لینک کوتاه:
https://www.banounews.ir/Fa/News/629592/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

گریه‌ های بانوی تیرانداز ایرانی بعد از ناکامی در مسابقات سه وضعیت/ خدمتی: دوست داشتم افتخار‌آفرینی کنم

کیهان باز هم عصبانی شد؛ این بار از رضا عطاران

مهمان ناخوانده به همراه کووید!

چهره ها/ رد ماسک روی صورت یکتا ناصر

ببخش که من حیا رو قورت دادم، من بدون «امیرم» می میرم

تام هنکس بازیگر فیلم جدید وس اندرسون شد

خاله بد اخلاق و کرونایی!

سوال و اعتراف تلخ نصرت در سریال «دودکش 2»

چهره ها/ ترس دیبا زاهدی از چیست؟

«زخم کاری» رکورد همه سریال‌ها را شکست!

چالش نقی و دختر محمود نقاش

حواشی مجازی به نفع «قهرمان»؛ «دینامیت» بدون تبلیغ گیشه را ترکاند!

تلاش مدیری برای گول زدن شرکت کننده

گله کارگردان «هم گناه» از افراط در تولید کمدی!

اعتماد به نفس نامحدود؛ موضوع سخنرانی سریال تلویزیونی

رابعه مدنی: هیچ وقت دوست نداشم بازیگر بشوم!

بازیگر «گاندو»: مردم از من می‌پرسند چطور مامور امنیتی شویم!

کلا یک کف دست جنگل مونده

بازار داغ شبکه خانگی با 6 سریال جدید

شوخی جالب برنامه سریالیست با بخشی از سریال یاور

بازیگر فیلم «خورشید» مجید مجیدی در سریال «عاشورا»

از هر انگشتش یک نرم افزار می ریزه

ناصرالدین‌شاه چگونه از جمشید مشایخی به حامد کمیلی رسید؟

اولین تصویر از بازی پری‌ناز ایزدیار و هوتن شکیبا در فیلم سینمایی «ملاقات خصوصی»

مذاکره هانیه توسلی با آدم کش ها در سریال گیسو

انتقاد تند روزنامه جوان از منوچهر هادی و «گیسو»

هیچ کس امتیاز نگرفت!

افشاسازی مدیران ناکارآمد در برنامه چالش

برای بچه هر کاری کنی میگه کمه

کیا ترجیح میدن به مافیا چلنج ندن؟

شوخی نیما نکیسا با آب خوردن برومند

بهنوش بختیاری هم کرونا گرفت

تیزر سریال جدید شبکه آی فیلم با بازی پرویز پرستویی

مراسم خواستگاری بود یا فوتبال برتر؟!

جشنواره تابستانی شبکه‌ها در هفته هفتم تابستان

وقت پاچه خواری در کله پزی!

یه روزی دل می بندی، یه روز هم باید دل بکنی!

مهران مدیری از بیمارستان مرخص شد

نقشی که صدای اعتراض همسر خانم بازیگر را درآورد!

اینا خط قرمز مصرف بربری رو هم شکستن!

گاهی ساده ترین ها بهترین ها هستند

استقبال بین‌المللی از جشنواره فیلم کوتاه تهران

آتشی که با شکایت اسکارلت جوهانسون شعله‌ور شد

ضایع شدن نصرت و فیروز در روز روشن!!

سانحه برای بدلکار مطرح ایرانی؛ برای ارشا اقدسی دعا کنید

ماجرای بازیگر شدن و معلمی «رابعه مدنی»

از زن اصرار برای بچه دار شدن و از مرد انکار!

آموزش ساخت تابلو با کاموا

نحوه پاک کردن برچسب از روی شیشه

نسل جدید یخچال bottom mount پاناسونیک به بازار راه پیدا کرد