آریا بانو

آخرين مطالب

«قیصر» و «گاو»؛ 50 سال بعد فرهنگی هنری

«قیصر» و «گاو»؛ 50 سال بعد
  بزرگنمايي:

آریا بانو -
«قیصر» و «گاو»؛ 50 سال بعد
k ١.٣
٠
بانی فیلم / نمی شود (و نمی خواهم) پس از نیم قرن بر «قیصر» و «گاو» بازنگری داشته باشم. کمتر فیلم هایی در عالم وجود دارند که توانسته باشند همان نفوذ و تأثیر گذشته را حفظ کرده و محکم و منسجم به جا مانده باشند. بنابراین، بی آنکه خواسته باشم دوباره به آن دو فیلم نگاه کنم، آنچه را که همیشه به خاطر سپرده ام، به یاد خواهم آورد.
از «قیصر» مسعود کیمیایی آغاز کنم که خودم در 15 دی ماه سال 1348 به هنگام نمایش این فیلم در مجله فردوسی نوشتم: «سینمای ایران تولد یافت». شاید نخستین نقد درباره فیلم کیمیایی اما «قیصر» چه بود؟! یادم هست که گفته بودم «قیصر» خالی از عیب و ایرادهای جزئی نیست، با این حال آنچه این فیلم را قابل ارزش می سازد، ظهور غیر منتظره آن است در موقعیتی که سینمای ما دارد نفس های آخرش را می کشد و امروز همچنان «قیصر»، «قیصر» باقی مانده است. با یک موضوع بومی و با همه شخصیت هایی آشنا، فضا و آدم ها و روابط ملموس آنها، قصه یک مرثیه: زیر بازارچه، دختری معصوم مورد تجاوز قرار می گیرد و خودکشی می کند.
برادر بزرگ او «فرمان» (ناصر ملک مطیعی) – که برای انتقام از مسببین رفته است – به وسیله متجاوزین بی رحمانه کشته می شود. برادر کوچک تر «قیصر» (بهروز وثوقی) از سفر باز می گردد و به حقایقی پی می برد و سرانجام مصمم می شود که خود انتقام باز ستاند. آن زمان «قیصر» فیلم نویی بود و شاید هم به دلیل موضوع انتقام شخصی در جامعه ای بسته، توانسته بود خواسته و آرزوهای بیشتر بیننده هایش را برآورده سازد. توانسته بود نقشی مهم در سینمای بومی ما بازی کند. همچنان که می دانیم سینما اساساً مال مردم است و کیمیایی به خوبی به این مسئله واقف بوده است. ترسیم یک ضد قهرمان محبوب و نمایش مردانگی، وفاداری، رفاقت و مهمتر به نوعی عدالت اجتماعی. «قیصر» را در تمامی دوران به مثابه یک اثر تأثیرگذار بر جا نهاده است.
اگر فیلم کیمیایی را محدود به فضای مملکت خود بدانیم، فیلم داریوش مهرجویی، «گاو» یک اثر جهانی به شمار می آید. درام سمبلیک آدمی که مبدل به گاو می شود، ایده ای همچون «مسخ» فرانتس کافکا، حکایت «مرگ» است. پنجره ای به زندگی های غم زده و مصیبت دیده اهالی یک ده با موجودی تک افتاده به اسم «مشد حسن» (عزت ا… انتظامی) که زندگی اش به وجود یک گاو بسته است (در تیتراژ فیلم ما دو فیگور آبستره را می بینیم – یک انسان و یک حیوان – که دور هم حرکت می کنند و در هم می آمیزند).
فیلم مهرجویی به روال نئورئالیست های ایتالیایی و با زبان تصویری شاعرانه به یک درام حزن انگیز بشری و سینمایی پرخاشگر، دست پیدا می کند. به گونه ای که توانسته توجه همه جهانیان را به خود معطوف کند.
آنچه فیلم «گاو» را در اوج قرار می دهد، برداشت های گوناگونی از معنای و مفاهیم متافیزیکی تصاویر پیچیده فیلم است. می توان چنین استنباط کرد که تقدیر «مشد حسن» در حقیقت تقدیر همه آدم هاست.
پرویز نوری


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

شوخی با سوپرایز وزیر ارتباطات

چهره ها/ بازیگر سریال شهرزاد آشفته و نگران

چهره ها/ ویدا جوان در نمایی متفاوت

عادل فردوسی پور در کنار علی دایی و پژمان جمشیدی در پشت صحنه برنامه جدیدش

چهره ها/ خوشحالی خانم مجری در تولدش

چهره ها/ عکس تو حس و سیاه و سفید بهنام تشکر

کتایون ریاحی در پنجمین روز سیزدهمین جشنواره سینماحقیقت

محمدرضا شریفی‌نیا در نقش اسحاق جهانگیری؟!

واکنش بهنام تشکر به حاشیه های فیلم «وارش»

چهره ها/ مریم سلطانی در کافی شاپ

پشت‌پرده سورپرایز وزیر ارتباطات چه بود؟

چهره ها/ علیرام نورایی در قلعه صخره ای

بزرگداشت فریدون جیرانی در جشنواره فیلم فجر برگزار می شود

معرفی برگزیدگان جایزه "جلال آل‌احمد"

معرفی نامزدهای جشنواره‌ سینما حقیقت / "خسوف" در صدر

حواشی طنز سینما در هفته ای که گذشت

ویژه‌برنامه فردوسی‌پور برای ال‌کلاسیکو با حضور دایی، وریا، ژوله

چهره ها/ بازیگر طنزهای مهران مدیری در کنار دوستش

«دنی آیِلو» هنرپیشه «کار درست را انجام بده» درگذشت

راز جوانی رابرت دنیرو در «مرد ایرلندی» چه بود؟

حضور «سرخ‌پوست» در سه جشنواره بین‌المللی

بازگشت رضا عطاران به سینماها با «زیر نظر»

کاوه خداشناس: خاطراتم با سریال دولت مخفی زنده شد

چهره ها/ امیر کاظمی نمی خواهد پیش از آنکه بمیرد، بمیرد

چهره ها/ نسرین مقانلو در پروژه دل

صدرنشینی «خسوف» در بین نامزدهای برترین مستندهای «سینماحقیقت»

نظرسنجی درباره سینمای رسانه جشنواره فیلم فجر

«بدون توقف» همچنان در ایستگاه مسجدمحوری

چهره ها/ پسر بامزه بنیامین بهادری که به سرعت بزرگ می شود!

چهره ها/ پوراندخت مهیمن با لباس پلوخوری در دل طبیعت!

محسن چاوشی در تلویزیون ممنوع الصدا است؟

سریال خارجی «تحت نظر» از فردا پخش می‌شود

«مست عشق» حسن فتحی به جشنواره فیلم فجر نمی‌رسد

چهره ها/ تبریک خانم مجری برای تولد آرمیتا رضایی نژاد

اهدای نخستین نشان سالانه اقتباس در هم‌نوایی سینما و ادبیات / یوسفعلی میرشکاک میهمان "در حلقه رندان"

صدرنشینی «خسوف» در نامزدهای برترین مستندهای «سینماحقیقت»

پنج فیلم برتر تماشاگران جشنواره سینما حقیقت تا روز پنجم

مهران مهام: جواد عزتی، در سینما همان نقش لطیف دردسرهای عظیم را بازی می‌کند

چهره ها/ فریبا باقری دیوانه عشق شد

مستند «با صبر زندگی» روایتی در دل داعش

آیا آقای «نون.خ» در فصل دوم ازدواج می‌کند؟

جدیدترین فیلم هالیوودی پیمان معادی از نتفلیکس پخش شد

چهره ها/ سلفی آینه‌ای مژده لواسانی

پشت صحنه سریال «دل» را تماشا کنید

تکلیف اکران «تیغ و ترمه» چه می‌شود؟

سریال «مانکن» نفس‌گیر می‌شود

مهران مهام: هوتن شکیبا بعد از جایزه جشنواره فجر به این سادگی حاضر به بازی در «فوق لیسانسه‌ها» نشد

"جان‌دار" با 405 میلیون تومان شروع کرد

فیلم "کارو" به نیمه راه رسید

نقد و بررسی فیلم "هزارتو" در فرهنگسرای ارسباران