آریا بانو

آخرين مطالب

در آن سوی منظومه‌ شمسی چه می‌گذرد؟ گوناگون

در آن سوی منظومه‌ شمسی چه می‌گذرد؟
  بزرگنمايي:

آریا بانو - زومیت / در چند سال گذشته، دو فضاپیمای وویجر موفق شدند به خلأ اسرارآمیز و تاریک فضای میان‌ستاره‌ای دست پیدا کنند؛ اما این تازه آغاز راه اکتشاف در این فضای عجیب است.
در نقطه‌‌ای دوردست از دیوار محافظتی خورشید یا لبه‌ی منظومه‌ی شمسی، فضایی تاریک، خالی و سرد آغاز می‌شود. تا مدت‌ها تصور می‌شد فضای بین منظومه‌ی شمسی و نزدیک‌ترین ستاره، پوچ و خالی است. تا اینکه دو فضاپیمای ساخت دست انسان که در دهه‌ی 1970 میلادی پرتاب شده بودند، بالاخره پرده از اولین نشانه‌های فضای عجیب میان‌ستاره‌ای برداشتند. فضای میان‌ستاره‌ای فضایی مملو از پرتوهای پرقدرت و خطرناک است.
دانشمندان در قرن گذشته، به لطف تلسکوپ‌های رادیویی و اشعه‌ی ایکس، تصویری از فضای میان‌ستاره‌ای را ترسیم کردند. طبق یافته‌ها، فضای میان‌ستاره‌ای ترکیبی از اتم‌های پراکنده‌ و یونیزه‌ی هیدروژن، غبار و پرتوهای کیهانی است که در ابرهای مولکولی متراکم پراکنده شده‌اند.
اما ماهیت دقیق فضای میان‌ستاره‌ای خارج از منظومه‌ی شمسی به شکل یک راز باقی مانده است؛ زیرا خورشید، هشت سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی و حتی کمربند دوردست ذرات معروف به کمربند کویپر همه در حبابی عظیم و محافظتی به‌نام هلیوسفر قرار دارند که بر اثر بادهای خورشیدی شکل گرفته است. این حباب از منظومه‌ی شمسی در برابر پرتوهای مضر فضای میان‌ستاره‌ای محافظت می‌کند؛ اما ویژگی‌های نجات‌بخش این حباب مانع از بررسی فضای خارج از آن می‌شوند. حتی اندازه‌گیری اندازه و شکل حباب هم از داخل آن کار دشواری است.
کاوشگر وویجر 1 در سال 2012 و کاوشگر وویجر 2 در سال 2018 وارد فضای میان‌ستاره‌ای شدند. این دو کاوشگر درحال‌حاضر به ترتیب 21 میلیارد و 27 میلیارد کیلومتر از زمین فاصله دارند و در آینده‌ داده‌های بیشتری را از فضای میان‌ستاره‌ای ارسال خواهند کرد. این دو کاوشگر می‌توانند به سرنخ‌هایی جدید درباره‌ی چگونگی شکل‌گیری منظومه‌ی شمسی و چگونگی آغاز حیات در زمین برسند.
در سال 2014، فعالیت خورشید افزایش یافت و بخش زیادی از طوفان‌های خورشیدی را به فضا روانه کرد. این طوفان با سرعت نزدیک به 800 کیلومتر بر ثانیه از عطارد و زهره گذشت. پس از دو روز و طی مسافت 150 میلیون کیلومتر به زمین رسید. خوشبختانه میدان مغناطیسی زمین محافظ خوبی در برابر پرتوهای مخرب و قدرتمند این طوفان بود.
یک روز بعد، طوفان گازی از مریخ عبور کرد و به حرکت خود در کمربند سیارکی و غول‌های گازی مشتری، زحل و اورانوس ادامه داد. سرانجام پس از دو ماه به نپتون رسید که در فاصله‌ی 4/5 میلیارد کیلومتری از مدار خورشید قرار دارد. این طوفان پس از گذشت 6 ماه به فاصله‌ی 13 میلیارد کیلومتری از خورشید یا نقطه‌‌ای به‌نام شوک پایانی رسید. در این نقطه میدان مغناطیسی خورشید به اندازه‌ی کافی ضعیف بود. سرانجام سرعت طوفان خورشیدی پس از عبور از شوک پایانی به نصف کاهش پیدا کرد. وویجر 2 با فناوری 40 سال پیش این گاز پلاسمایی را رصد کرد. داده‌های دریافتی با وجود حرکت با سرعت نور پس از 18 ساعت به زمین رسیدند. این طوفان خورشیدی در حالی به وویجر 2 رسید که این کاوشگر هنوز داخل منظومه‌ی شمسی بود؛ اما تقریبا یک سال بعد، آخرین آثار باد خورشیدی در حال مرگ به وویجر 1 رسیدند.
هلیوسفر بزرگ‌تر از حد تصور است. هلیوسفر را می‌توان به قایقی در فضای میان‌ستاره‌ای تشبیه کرد که خورشید آن را برای محافظت از منظومه‌ی شمسی به وجود آورده است. هر دو کاوشگر وویجر از دماغه‌ی هلیوسفر خارج شدند؛ اما هیچ اطلاعاتی درباره‌ی دم یا قسمت عقب هلیوسفر وجود ندارد. به‌گفته‌ی النا پرورنیکوا، پژوهشگر فوق دکترای آزمایشگاه فیزیک کاربردی دانشگاه جانز هاپکینز:
طبق تخمین‌های دو کاوشگر وویجر، ضخامت هلیوپاس (مرز هلیوسفر) تقریبا یک واحد نجومی یا 150 میلیون کیلومتر است. در این منطقه فرآیندهای پیچیده‌ای رخ می‌دهد که ما از آن‌ها بی‌خبریم.
حتی شدت بادهای خورشیدی هم تأثیر چندانی بر اندازه و شکل هلیوسفر نمی‌گذارند. به‌طور کلی اتفاقات خارج از هلیوسفر نسبت به رویدادهای داخل آن از اهمیت بیشتری برخوردار هستند. کاهش یا افزایش شدت بادهای خورشیدی تأثیر چشم‌گیری بر اندازه‌ی حباب هلیوسفر نخواهد گذاشت اما اگر این حباب به منطقه‌‌ای از کهکشان با بادهای میان‌ستاره‌ای متراکم یا کم تراکم وارد شود، ابعاد آن تغییر خواهد کرد.
به گفته‌ی پروورنیکوا، با درک هلیوسفر می‌توان گفت آیا در این جهان تنها هستیم یا خیر؛ زیرا هلیوسفر از ما در برابر بمباران پرتوها و ذرات پرانرژی کشنده‌ی میان‌ستاره‌ای به‌ویژه پرتوهای کیهانی اعماق فضا محافظت می‌کند. پرتوهای کیهانی، هسته‌های اتم و پروتون‌هایی هستند که با سرعتی نزدیک به سرعت نور حرکت می‌کنند. این پرتوها از انفجار ستاره‌ها یا فروپاشی کهکشان‌ها به سیاهچاله‌ها یا دیگر رویدادهای کیهانی سرچشمه می‌گیرند. منطقه‌ی خارج از منظومه‌ی شمسی با بارانی پایدار از این ذرات زیراتمی پرسرعت احاطه شده است. به گفته‌ی جیمی رانکین، پژوهشگر هلیوفیزیک دانشگاه پرینستون:
طبق داده‌های وویجر، خورشید 90 درصد از ذرات مضر کیهانی را فیلتر می‌کند. اگر بادهای خورشیدی وجود نداشتند احتمالا اثری از حیات هم روی زمین وجود نداشت.
به‌زودی سه کاوشگر دیگر ناسا به کاوشگرهای وویجر در فضای میان‌ستاره‌ای ملحق خواهند شد. گرچه انرژی دو عدد از کاوشگرها به پایان رسیده است و داده‌هایی را ارسال نمی‌کنند. ماهواره‌ی Ibex ناسا، ماهواره‌ی کوچکی است که از سال 2008 در مدار زمین قرار گرفت. این کاوشگر ذراتی موسوم به اتم‌های پرانرژی خنثی را کشف کرد که از مرز میان‌ستاره‌ای عبور کردند. ایبکس، نقشه‌هایی چندبعدی از رویدادها و واکنش‌های مرز هلیوسفر را تهیه می‌کند.
طبق داده‌های ایبکس، مرز هلیوسفر می‌تواند متغیر باشد؛ اما داستان وویجر کمی متفاوت است. با اینکه این دو کاوشگر از هلیوسفر خارج شده‌اند هنوز تحت دیگر آثار خورشیدی قرار دارند. برای مثال نور خورشید را می‌توان با چشم غیرمسلح از ستاره‌های دیگر مشاهده کرد. یا جاذبه‌ی خورشید تا آن سوی هلیوسفر توسعه یافته و باعث جذب کره‌ای دوردست از غبار و یخ‌های پراکنده به‌نام ابر اورت شده است.
با اینکه اجرام ابر اورت در فضای میان‌ستاره‌ای قرار دارند، به دور خورشید می‌چرخند. این اجرام از آغاز منظومه‌ی شمسی دستخوش تغییرات اندکی شده‌اند بنابراین می‌توانند به پرسش‌های کلیدی مثل شکل‌گیری سیار‌ه‌ها یا چگونگی ظهور حیات در جهان پاسخ دهند. البته با دستیابی به داده‌های جدید، رازهای زیادی برملا خواهد شد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

ترانه «آخر همون شد» از احسان خواجه امیری تقدیم شما باد

بهترین تقدیمی در سالروز تولد خسروی آواز ایران

موسیقی فیلم «تیغ و ابریشم» به کارگردانی مسعود کیمیایی

خاطره‌ای از علاقه و تعصب پرویز مشکاتیان به محمدرضا شجریان

درمان این بیماری‌ها را در دوران کرونا به تعویق نیندازید

آمار انتخاب رشته کنکوری‌ها و رشته‌های بدون آزمون اعلام شد

تصاویر مراسم وداع با پیکر سردار شهید خدادی

کروناهایی از جنس ماسک و دستکش در کف خیابان!

زمین گیر شدن سه طبیعت گرد در دره‌های جاده کرج-چالوس

امشب آخرین مهلت ثبت نام آزمون استخدامی 99

آخرین آمار کرونا در کشور؛ قربانیان دوباره از 200 نفر فراتر رفت

ماجرای گرفتار شدن 12 صیاد ایرانی در دستان دولت موزامبیک

روش برخورد صحیح با همسایه آزاری

اتفاقی که شاید تایتانیک به خاطر آن توسط اقیانوس بلعیده شد!

تصادف عجیب اسب سوار با موتور

پیام تکان‌ دهنده‌ای که یک رزمنده در آخرین نفس‌ ها روی کاغذ نوشت

وقتی جای گاز و ترمز رو یادت میره!

قلبی در انتظار پیوند

آثار هنری بزرگ دنیا توسط انسان های واقعی بازسازی شد!

شب های ترسناک جزیره اشباح!

طرز تهیه خورش گیلاخه غذای محلی کردستان

طرز تهیه کوکی بادام زمینی عسلی

طرز تهیه مربا به و بادام

طرز تهیه خورش نخود فرنگی ساده و خوشمزه

آموزش روش صحیح فریز کردن ذرت

دستور تهیه قلیه با طعم کدو حلوایی

طرز تهیه سالاد سبزیجات کبابی

طرز تهیه پلو میگو مجلسی بوشهری

طرز تهیه کیک اسفناج خوشمزه مجلسی

طرز تهیه ترشی آب گوجه مشهدی

طرز تهیه فلفل شکم پر خوشمزه با پنیر

برای آرامش اعصاب از مصرف این آجیل خوشمزه غافل نمانید

علت خُرد شدن ناگهانی دندان‌ها چیست؟

توصیه‌های وزارت بهداشت برای استفاده صحیح از ماسک

بهترین زمان برای خواب چه موقعی است؟

راهنمای خرید جاروبرقی با کیفیت و با دوام

نکات کلیدی که قبل از بچه دار شدن باید بدانید

کفش مناسب پاییز باید این ویژگی ها را داشته باشد

چگونه از ریختن خط چشم جلوگیری کنیم؟

چگونه حساس‌ترین دوره رشد فرزندانمان را بدون بحران طی کنیم؟

نکاتی که برای خرید سشوار مسافرتی باید بدانید

10 روش برای پیشگیری از ماسیدن کرم پودر و ضد آفتاب روی پوست

چطور دیگران رو مقصر اشتباه خودمون ندونیم؟

10 کاربرد جالب پوست سیر و پیاز برای خانم های خانه دار

رفع بوی بد یخچال با مواد طبیعی در خانه

ترفندهای آرایشی برای خانم های تنبل

6 ترفند جادویی برای تمیز کردن اجاق گاز با تأثیر باور نکردنی

40 نشیمن کوچک و کاربردی

50 ایده برای ذخیره سازی در فضاهای محدود

چطور همسرم را آرام کنم؟