آریا بانو

آخرين مطالب

هر کسی کو دور ماند از اصل خویش / نگاهی به نمایش "اومان اصلِ بی‌ریشه" به نویسندگی و کارگردانی الهه موچانی فرهنگی هنری

هر کسی کو دور ماند از اصل خویش / نگاهی به نمایش "اومان اصلِ بی‌ریشه" به نویسندگی و کارگردانی الهه موچانی
  بزرگنمايي:

آریا بانو - فاطمه فلاح: نمایش "اومان، اصل بی‌ریشه" بین اندیشه و فرم توانسته به هماهنگی برسد و ساختار محکمی دارد.

سرویس تئاتر هنرآنلاین: نمایش "اومان اصل بی‌ریشه" با بیانی فلسفی، گاهی روان‌شناسانه و گاهی شاعرانه و با ارجاع به اسطوره‌ها به دنبال یافتن اصل و ریشه آدمی است. اما این ریشه چیست؟ تفکرات آدمی؟ عشق؟ وطن؟ در هر لحظه، نمایش می‌خواهد بگوید دنیا و وسوسه‌ها، تعلقات و وابستگی‌هایش بیش از هر چیزی در وجود آدمی ریشه دوانیده...
نشانی‌های اندیشگانی:
اگر مایه‌های فکری این نمایش را در مقدمه‌‌ مثنوی معنوی مولانا بیابیم عجیب نیست؛ مولانا می‌گوید:
بشنو از نی چون حکایت می‌کند / از جدایی‌ها شکایت می‌کند
از نیستان تا مرا ببریده‌اند / در نفیرم مرد و زن نالیده‌اند
سینه خواهم شرحه شرحه از فراق / تا بگویم شرح درد اشتیاق
هر کسی کو دور ماند از اصل خویش / بازجوید روزگار وصل خویش
شعار اصلی اولین جشنواره‌ آرخه یعنی «انسانم آرزوست» نیز برگرفته از اشعار مولانا است: دی شیخ با چراغ همی گشت گرد شهر / از دیو و دد ملولم و انسانم آرزوست.
این ویژگی انسان است که مدام اصل وجودی خودش را بکاود و به دنبال معنا برای خودش باشد. بنابراین گفت‌وگوی درونی از ویژگی‌های انسان است. انسانی که در نمایش "اومان" نشان داده می‌شود انسانی متعلق به هر زمان و مکانی می‌تواند باشد. انسانی با وسوسه‌ سیب، دارای افکاری بالاآورده که نمی‌داند برای چه دغدغه‌ صلح و وطن دارد.این نشانه‌ها و کلمات در نمایش ما را به انسانی نوعی می‌رساند که فقط به دلیل بیان و ادبیات فلسفی و نیچه‌وارش ردی از انسان مدرن دارد.
از اندیشه تا اجرا:
کاویدن معنا منجر به دیالوگ با جهان و با خود می‌شود. دیالوگ اومان با ریشه‌اش، دیالوگ با خودش است. از طرفی حرکت اومان به سمت معنا و ریشه با حرکت بازیگر روی صحنه مرتبط است.
نمایش دارای بازی‌هایی با نور، صدا و آب بوده که به گفته‌ کارگردان از دست رفته است. اما با این حال کار گروه نمایشی را می‌توان در طراحی حرکات و صداها و موسیقی که توانسته بودند ارائه کنند، دید. از همان ابتدا حرکت و معنا در نمایش به هم آمیخته است. شیطان که در قالب شخصیت جوکر نمود پیدا کرده، نخ‌هایی ناپیدا را به حرکت درمی‌آورد و اومان را مانند عروسکی حرکت می‌دهد. در واقع اندیشه‌ کلی نمایش حرکت آدمی را خالی از نفس شیطانی نمی‌داند. در تمام نمایش این حرکات معنادار و ریتمی که افت پیدا نمی‌کند، تماشاگر را با خودش می‌کشاند. موسیقی و صداها در ایجاد کشش و ریتم مؤثر است.
این نمایش به معنی کلاسیکش دارای ابتدا، میانه و پایان نیست و از تعریف کلاسیک پیرنگ دوری می‌کند. دلیلش تطابق محتوا و فرم است. محتوا پاره‌اندیشه‌هایی درباره‌ اصالت آدمی و جست وجوی اوست و فرم از این سیالیت اندیشه و محتوا تبعیت می‌کند و از اشکال کلاسیک‌شده‌ نمایش تبعیت نمی‌کند اما به هر حال این شروع و میانه و پایان برای جلوگیری از هرج و مرجِ شکلی و برای بستن یک ساختار نمایشی وجود دارد. می‌شود این شروع، میانه و پایان را برای این نمایش به این شکل دید: 1- حیات انسان با آمیزه‌ای از شَرّ شروع می‌شود. 2- جست‌وجوی انسان برای ریشه‌اش با رنج و قطع از وابستگی‌ها همراه است. 3- جدال انسان برای یافتن اصالت، دردها، وسوسه‌ها، شیطان همواره وجود دارند اما معلوم نیست کدام یک غلبه پیدا خواهد کرد.
آدمی که از اصل خویش دور مانده در افکار خویش به دنبال معنا و اصالت است. اما نمایش از قطعیت پرهیز می‌کند و نمی‌گوید آیا می‌شود به این اصالت دست یافت.
طراحی صحنه، گریم، طراحی لباس:
می‌شود حدس زد طراحی صحنه ایده‌هایی خام داشته. صحنه شامل مثلث‌هایی قائم‌الزاویه‌‌ و رو به هم است و مانند درهایی باز محل عبور و حرکت بازیگر می‌شود. اما این ایده‌ نه چندان کامل در اجرا نتوانسته شکل بگیرد و بروز و ظهور تأثیرگذاری داشته باشد. به احتمال بسیار زیاد موانع مالی مهم‌ترین دلیل این خامی در ایده و اجرا بوده است. مسئله‌ای که کل تئاتر، در سطوح مختلف و اشکال مختلف با آن درگیر است.
در عوض گریم و طراحی لباس با امکانات ساده اما عرضه‌ قابل‌قبول به صحنه رنگی از یک اجرا و نمایش حرفه‌ای را می‌داد. اومان لباس یک‌دست سفیدی دارد که برش و طرح دوخت آن یادآور دوخت لباس دلقک است. نفس شیطانی دنیا در قالب شخصیت جوکر نمود پیدا کرده است و لباس و گریم جوکر برای شیطان انتخاب شده است. لباس اومان و جوکر دلالت‌های نشانه‌ای و معنایی با هم پیدا می‌کنند. ریشه لباسی از جنس گونی دارد که ریش ریش است و این ریشه بودن با گریمی بر روی صورت او هم تکرار و تأکید شده. سه بازیگر زن که نقش سایه دارند نیز سیاه پوشیده‌اند. در نتیجه می شود گفت گریم، لباس و صحنه در خدمت نمایش و عرضه‌ اندیشه‌ نویسنده و کارگردان عمل می‌کند.
مؤخره:
نمایش "اومان، اصل بی‌ریشه" بین اندیشه و فرم توانسته به هماهنگی برسد و در نتیجه ساختار محکمی داشته باشد. اما گاهی نمایش میان مرز قبول شدن و رد شدن قرار می‌گیرد. برای مثال شخصیت جوکر از دل فیلم‌های ابَرقهرمانی و کمیک‌بوک‌ها بیرون کشیده شده و به آن نقش شیطان داده شده است. به جز اینکه آیا جوکر اینجا و در این نمایش توانسته وارد متن شود یا جداافتاده و مردود است، می‌توان اصلِ انتخاب او را هم زیر سؤال برد. جدال اومان و ریشه جدالی انتزاعی است، بنابراین دیالوگ‌ها گاهی تا حدِ مرز پیچیدگی و بی‌معنایی تبدیل به ملغمه‌ای از افکار در هم‌تنیده و بدون هدف می‌شود که نشان‌دهنده‌ نداشتن یک جهان‌بینی یک‌دست و تعریف‌شده در دنیای نمایش است. نویسنده و کارگردان سعی کرده با عینی کردن دیالوگ‌ها و البته همراه شدن دیالوگ با حرکت، موسیقی، نور و صدا از در افتادن به چنین مخمصه‌ای دور شود. در نهایت چیزی که نمی‌توان انکار کرد این است که اندیشه‌ای انتزاعی که ملهم از فلسفه‌ای انتزاعی و یک جهان شعری است به نمایشی دیدنی تبدیل شده است.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

نشست "خانه کافه‌ها" از منظر معماری در چهارشنبه‌های تهران بررسی می‌شود

روند کپی برداری از برنامه‌های خارجی از چه زمانی و چگونه آغاز شد؟

سکانسی عاشقانه با چاشنی طنز از سینمای دهه 80

جنجالی که اعلام نامزدهای گلدن گلوب به پا کرد

افسانه بایگان هم اکنون در جشن نوشتاری خانه سینما

موزیک ویدئوی معکوس با صدای پولاد کیمیایی

روایت فریدون جیرانی از فیلمی تلخ و سیاه

وارثان سینمای مستند در سینمای حرفه‌ای

چهره ها/ الهام طهموری بازیگر سریال وارش

نظر سینماگران درباره فیلم خداحافظ دختر شیرازی

معرفی 20 سریال در حال تولید تلویزیون با بیش از 200 بازیگر

سیما تیرانداز مهمان امشب برنامه چهل تیکه

منتقد سینما: «چشم و گوش بسته» از کمدی های کمیاب سینمای ایران است

نکاتی از فیلم «جان ویک» که با عقل جور در نمی‌آید

چهره ها/ ویدا جوان را در سریال زیر همکف ببینید

نسخه نهایی «عاشق پیشه» هفته آینده آماده می شود

حال محمد دلاوری خوب است

شبکه سلامت سریال می‌سازد

ماری فریدریکسون خواننده گروه راکست درگذشت

چهره ها/ حامد بهداد و جواد عزتی در اولین اکران عمومی جان دار

جدیدترین تیزر مطرب با بازی الناز شاکردوست

چهره ها/ گوشگه گیری این روزهای میلاد کی مرام

تشییع پیکر تورج شعبانخانی از مقابل تالار وحدت

اظهار تاسف سفیر جمهوری ترکیه از فروش نسخه‌های قاچاق "ملت عشق"

بازیگران نمایش "مدرسه پینوکیو" تکمیل شدند

چهره ها/ سه تاری که برای افسانه پاکرو ساخته شده است

«تیغ و ترمه» از اکران انصراف داد

بازگشت رضا رشیدپور بعد از 9 ماه به تلویزیون

توضیحاتی درباره اعلام بازیگران فصل دوم سریال نون. خ

پوستر نمایش ""والس تصادفی" منتشر شد / "اختراع والس" به صحنه رفت

پروژه "اتُمیزه" در ایسو

توضیحات پدر انیمیشن ایران درباره انیمیشن‌های دوبعدی

روایت یک عضو هیات انتخاب از چالش بزرگ جشنواره سی‌وهشتم

اولین تصویر از رضا کیانیان در «دست‌انداز» کمال تبریزی

اینفلوئنسرهای اینستاگرامی بازیگر «سوریخ» شدند

«امتحان» به جشنواره ساندنس راه یافت

منتقدان تورنتو هم «اَنگل» را برگزیدند

ساخت طنز تاریخی با ساختار «بانوی عمارت» در شبکه نمایش خانگی

سریال انیمیشن «سریع و خشمگین» رسید

اجرای اهنگ خلیج فارس توسط شرکت کننده برنامه عصر جدید

انتقاد مهرداد ضیایی به باندبازی در سینما و تلویزیون

پیکر مناجات خوان سحرهای ماه مبارک رمضان به خاک سپرده شد

نمایشی که بعد از اولین اجرا حاشیه ساز شد

شگفتی‌ساز‌ها و ناکام‌های گلدن گلوب 2020 را بشناسید

چهره ها/ مارال فرجاد به همراه پدر و مادرش

هیچ‌وقت دنبال شهرت نبودم / از همان اول می‌دانستیم که موسیقی پول ندارد / بازنشر یک گفت‌وگوی قدیمی با زنده‌یاد تورج شعبانخانی

نشست روسای انجمن‌های هنری و همفکری درباره مسئله مالیات هنرمندان

تیزر نمایش "بوقلمون" را ببینید

عباسی: هشتمین دوره 10 روز با عکاسان پرچالش بود

انتشار فراخوان جشنواره دانشجویی موسیقی نواحی شرق ایران